Deniz suyu neden tuzludur?

Deniz Suyu

Yaz aylarının yaşanması ile denizlerde serinleme dönemi de sürdürülmektedir. Ancak girilen denizlerin coğrafi konumu ve içeriğine göre tuzluluk oranları da fark edilir. Kimi denizler fazlası ile tuzlu iken, kimileri ise az tuzludur. Ancak kesin olan durum şudur ki, denizler tuzludur. Peki ama neden denizler tuzludur?

Nehirler mi denizlere tuz taşıyor?

Bilim insanları geçtiğimiz yüzyılın başında denizlerin tuzlu olmasını basit nedenlere dayandırmakta idiler. Açıklanan sebep özünü tatlı sulardan almaktaydı. Bu teoride nehirlerin içinde yer alan erimiş mineraller ve nehirlerin aşındırdığı kayalardan elde edilen tuzlar akan su ile okyanuslara taşırlar. Söz konusu minerallerin içinde en sık bulunan tür ise NaCl olarak isimlendirilen sodyum klorür, yani genel olarak bilinen sofra tuzudur. Bu tuz tekrar karaya dönmeden denizde kalır.

Bu teoriden yola çıkan bilim insanları, aynı yollarla dünyanın yaşının da hesaplanabileceğini düşünmüşlerdi. Nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz oranının karşılaştırılması ile yapılan hesaplamalarda çarpıcı gerçek ortaya çıktı. Gerçekte 4,5 milyar yaşında olan dünya, bilim insanlarının tuz hesabından yola çıktığı yaş hesaplamasında 300 milyon yaşında olarak tespit edilmişti. Yani tuz teorisi yanlıştı. Ek olarak, nehirlerin okyanuslara tuz taşıması teorisi gerçek olsa bu defa okyanuslardaki tuz miktarı da her geçen sene daha çok artacaktı. Ancak bölgesel değişiklikler olsa da genel anlamda denizlerin sahip oldukları element yoğunlukları yüz milyonlarca yıldır aynıydı. İşte bu ve benzer noktalardan dolayı, nehirlerin denizlere tuz taşıması teorisi büyük bir oranla çöktü.

Peki, asıl sebep neydi?

Sodyum nehirlerden klor yer küreden

Bilim insanları daha güçlü bir teori üzerinde çalışmaktadırlar. Buna göre belli başlı açıklamalar da yapılmaktadır. Söz konusu teori, tuzun yapısındaki iki çeşit olan atomlardan yola çıkmaktadır. Sodyum (Na) ve Klor (Cl) atomları, tuzu oluşturmaktadır (NaCl). Bu yeni teoriye göre Sodyum nehirlerle okyanuslara taşınmaktadır. Yani ilk teori kısmen doğru kabul edilir. Ancak diğer parça olan Klor, dünya tarihinin ilk dönemlerinden itibaren yer kabuğu ile yer merkezi arasındaki katmalardan okyanuslara ulaşmaktadır. Okyanusların dibindeki çatlaklar klor geçişi için değerlendirilir. İki farklı atom birleşerek de denizlerdeki tuzu oluşturmaktadır. Daha doğrusu, bilim insanları denizlerin tuzlu yapısını bu şekilde açıklamaktadırlar.

Ancak bu teori de henüz tam anlamı ile oturmuş değildir. Çünkü bu teoride de denizlerdeki tuz yoğunluğunun giderek neden artmadığı tam olarak açıklanmaz. Ancak doğanın muazzam bir dengesinin olduğu öne sürülerek, fazla tuzun okyanus diplerinde yer tarafından emildiği, çünkü öncesinde bir çözelti ve çökme oluştuğu, her seferinde de eksiltme ve artma ile tuz dengesinin bu yol ile korunduğu savunulmaktadır.

Kaynak: Tamer Korugan – Lüzumsuz Bilgiler Ansiklopedisi 1


Azot (Nitrojen) döngüsü nedir?

Azot Döngüsü

Azotun esas kaynağı atmosferdir.

  • Atmosferde Yıldırım ve volkanik faaliyetler sırasında ortaya çıkan elektrik deşarjları sonucunda azot, oksijen ile birleşerek nitrit ve nitratlara dönüşür. Nitratlar, yağışlarla toprağa girerek bitkiler tarafından kullanılır.
  • Azotun bağlanması topraktaki bazı bakteriler tarafından gerçekleştirilir. Bu bakteriler ölmüş canlıların yapılarındaki organik maddeleri parçalayarak nitrata çevirir.
  • Toprakta ve bazı bitkilerin köklerinde bulunan azot bağlayıcı bakteriler sayesinde bitkiler nitratları alır ve yapılarına katar.
  • Azot, besin zinciri ile bitkilerden otçullara, otçullardan da etçillere geçer.
  • Ölen bitki ve hayvanlar, ayrıştırıcılar tarafından parçalanır. Mikroorganizmalar azotu nitrit ve nitrata dönüştürür ve böylece azot döngüye katılmış olur.

Kaynak: Ekol Yayıncılık, Coğrafya Konu Anlatımlı Soru Bankası


Karbon döngüsü nedir?

Karbon Döngüsü

Karbon döngüsü atmosfer, litosfer, biyosfer ve hidrosfer arasında gerçekleşir. Doğada karbonun dört büyük kaynağı vardır;

Litosfer: kömür, petrol, kireçtaşı, volkanlar
Atmosfer: karbondioksit
Sular: karbondioksit ve karbonat
Canlılar: organik maddelerde bulunur.

Kaynak: Ekol Yayıncılık, Coğrafya Konu Anlatımlı Soru Bankası


Madde döngüsü nedir?

Madde Döngüsü

Ekosistemlerde yaşam, enerji akışı ve madde döngüleriyle süreklilik kazanmıştır. Madde döngüsü; inorganik maddelerin, sürekli olarak cansız ortamdan alınıp canlı unsurlara aktarıldıktan sonra cansız ortama geri verilmesi demektir.

Bilgi: yeryüzündeki oksijen, su, azot ve karbondioksit gibi maddelerin varlığı sınırlıdır. Yerine konmadığı takdirde tükenir. İnsanların olumsuz müdahaleleri sonucunda bu döngülerin bozulması ve canlıların yaşamının tehlikeye girmesi söz konusudur.

Kaynak: Ekol Yayıncılık, Coğrafya Konu Anlatımlı Soru Bankası


Su döngüsü (hidrolojik döngü) nedir, su döngüsünün yararları nelerdir?

Su Döngüsü

Su molekülleri; güneş enerjisi ve yerçekiminin etkisiyle litosfer, hidrosfer, atmosfer, arasında hareket eder. Bu hareket sonucunda su döngüsü denilen büyük bir sistem oluşur. Okyanuslar, su döngüsünde önemli rol oynar.

Bilgi: yeryüzünde yaklaşık 4 milyon metreküp su, karalar ile atmosfer arasında hareket eder.

Su döngüsünün yararları;

  • Bitkilerin fotosentez yapabilmeleri ve topraktaki besin maddelerini kökleriyle yaprağa taşıyabilmeleri için suya ihtiyaçları vardır.
  • Kayaların fiziksel veya kimyasal olarak ayrışarak toprağa dönüşmesine yardımcı olur.
  • İnsanların ve hayvanların sıvı ihtiyaçlarının karşılanması ve hayatın devamlılığını sağlar.
  • İklim olaylarının gerçekleşmesini sağlar.

Kaynak: Ekol Yayıncılık, Coğrafya Konu Anlatımlı Soru Bankası


Şubat ayının 28 gün sürmesinin nedeni nedir?

Coğrafi olarak;

Dünya’nın yörüngesi Elips şeklindedir, bu Elips şeklinden kaynaklanan bazı sonuçlar vardır.

Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı yıl boyunca değişir. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu duruma (2-3 Ocak) günberi (perihel), en uzak olduğu duruma (3-4 Temmuz) günöte (afel) denir.

Dünya, Güneş’e yaklaştığında yörüngedeki dönüş hızı arttığından şubat ayı 28 gün sürer.

Kaynak: siksorulansorular.org