Kavil nedir?

1. Söz: “Babamın kavline göre, bu adam bütün Manisa halkını iki büyük afetten kurtarmış.” -Y. K. Karaosmanoğlu.
2. Sözleşme, anlaşma: Kavlimiz böyle mi idi? “Ey güzel seninle bir kavledelim / Bu kavlin üstüne dönmemesine” -Halk türküsü.
Kaynak: TDK Web Sitesi, Büyük Türkçe Sözlük (Ziyaret Tarihi: 04/12/2010).

 


Şiraze nedir?

Ciltçilikte, kitap yapraklarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şerit. Ya da ciltçilikte kitabın yapraklarını düzgün tutan bağ, örgü.
sp. Pehlivan kispetinin paçası.
Far. şirâze: şiraze. || şirazeden çıhmak: haddini aşmak
Kaynak: TDK Web Sitesi, Büyük Türkçe Sözlük (Ziyaret Tarihi: 04/12/2010).

 


Sürrealizm nedir?

Sürrealizm (Gerçeküstücülük) 1924’te, Fransız şair ve akıl hastalıkları doktoru olan Andre Breton tarafından ilkeleri ortaya konulan bir sanat akımıdır.

Sürrealizm, Dadaizmin akla, mantığa ve yerleşik kurallara isyan görüşünden hareket eden; bilinçaltının karmaşık dünyasını sanata aktarmayı amaçlayan bir akımdır. Sürrealist sanatçılar, bilinçaltı düşüncelerin sanata aktarılmasında psikolojide yeni çığırlar açan Freud’un “psikanaliz kuramı”ndan geniş ölçüde etkilenmiş ve yararlanmışlardır.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Dadaizm nedir?

1916’da Romen asıllı İtalyan şair Tristan Tzara tarafından ortaya atılan dadaizm (Kuralsızlık), edebiyat ve sanatta her türlü geleneğe, kurala karşı çıkan; “kuralsızlığı kural edinen” bir akımdır.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Fütürizm nedir?

İtalyan şair Marinetti (1876-1944)’nin 1909’da Fransa’da yayımladığı bildirgesiyle ortaya çıkan bu akım, yaşamın sürekli ve hızlı bir değişim içinde olduğunu, sanatın da bu değişime ve hıza ayak uydurması gerektiğini savunur.
Fütürizm, (gelecekçilik) geleneksel sanat anlayışına karşı çıkarak, yeni anlatım yollarının ve biçimlerinin bulunması gerektiği görüşünü benimser; sanatın her dalına makineyi, hızı ve dinamizmi sokmak ister. Fütürizm, bir bakıma makineye olan hayranlığın türküsünü söyler. Ölçülü, uyaklı şiiri reddeder. Serbest nazım biçimleriyle ve yepyeni sözcüklerle eserler vermeyi amaçlar; geleneksel dilbilgisi kurallarını dışlar.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Kübizm nedir?

Kübizm, 20. Yüzyılın başında Empresyonizme tepki olarak doğan, önceleri resim ve heykel sanatlarında etkili olan, daha sonra edebiyata yansıyan bir akımdır.

Kübizm, dış dünyadaki nesnelerin yalnız görünen değil, görünmeyen taraflarını da göstermeye, anlatmaya çalışan bir akımdır. Sözgelimi “Ressam, balkonda bulunan bir adamın resmini yapmak istediği zaman, yalnız adamın dış görünüşünü çizmekle yetinmeyecek, balkondaki adamın sokağa ait bütün duyumlarını aynı tablonun içerisine yerleştirecektir.”

Kübizme göre yaşam, çok boyutludur. İnsan yaşam denilen olay içinde birçok şeyi hep birden görmektedir. Öyleyse insanı bütün düşüncelerinden soyutlayarak anlatamayız. İyi bir sanatçı, insanın hem dış görünüşünü hem de düşündüklerini eserine yansıtabilmelidir. Kübizmin sanatçısı, insanı dış görünüşü ve duyumlarıyla birlikte anlatırken düşüncelerini geometrik şekillerle dile getirir. Kübizmde insan, doğa ve eşya bambaşka bir açıdan yorumlanır. Türk edebiyatında bütün şiirleriyle Kübizmi temsil eden bir edebiyat sanatçısı yoktur.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Sembolizm nedir?

Sembolizm Temsilcileri

1880’li yıllardan sonra Fransa’da ortaya çıkan, realist ve natüralist görüşlere özellikle de parnasizme tepki olarak doğan edebiyat akımına Sembolizm (Simgecilik) denir.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Parnasizm nedir?

Realizmin şiire yansımış biçimine Parnasizm denir. Fransa’da 1860’ta ” Çağdaş Parnas” adlı şiir dergisinin çevresinde toplanan sanatçılara “parnasyen” adı verilmiş, bunların oluşturduğu şiir akımı da Parnasizm olarak nitelenmiştir. Kısaca, Parnasizm, ” şiirde gerçekçilik” demektir. Parnasizm, hayalci ve duygucu romantik şiire karşı bir tepkidir.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Hümanizm (insancılık) nedir?

Hümanizm

Hümanizm, felsefede ” bütün insanları kardeş sayan; dil, din, ırk, farkı gözetmeden herkesi kucaklayan anlayış” olarak tanımlanabilir. Edebiyatta hümanizm ise ” yeniden doğuş” ( rönesans) anlamına gelir.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri


Akım nedir?

Edebiyat, resim, müzik, heykel gibi değişik sanat dallarıyla ilgili olarak ortaya çıkan, belli bir görüş ve anlayışı ifade eden sisteme akım denir. Kimi zaman aynı akımın hem edebiyatı hem de başka sanat dallarını etkilediği olmuştur. Öyleyse akımların etkisi belli bir sanat dalıyla sınırlı olmamaktadır. Bir edebiyat akımının oluşmasında;

  • Toplumsal yapıdaki gelişme ve değişmeler
  • Siyasal yönetim özellikleri
  • O dönemdeki felsefi anlayışlar
  • Sanatçıların değişiklik istekleri

başlıca etkenlerdir. Bu etkenler özellikle 20. yüzyıla kadar ortaya çıkan edebiyat akımları üzerinde etkili olmuştur.  20. yüzyılda etkili olan edebiyat akımlarında daha çok “sanatçıların değişiklik istekleri” rol oynamıştır. Her edebiyat akımı ya bir öncekine tepki olarak doğmuştur ya da önceki akımın uzantısı mahiyetindedir. Bu yönden düşünüldüğünde kimi akımlar arasında büyük farklılık, kimileri arasında da benzerlikler vardır.

Kaynak: Final Yayınları, LYS Edebiyat Bilgileri kitabından alınmıştır