Engellilik indiriminden yararlanan ücretliler asgari geçim indirimi uygulamasından yararlanabilir mi?

Engellilik indiriminden yararlanan bir ücretlinin gelir vergisi matrahı hesaplanırken engellilik indirimi mahsup edilecek ve engellilik indiriminin mahsubundan sonra kalan gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından da yıllık asgari geçim indirimi tutarının 1/12’si mahsup edilecektir. Mahsup edilecek tutar, kalan gelir vergisi tutarını aşamayacak ve  mahsup edilemeyen asgari geçim indirimi tutarı diğer dönemlerde mahsup edilemeyecektir.

Engellilik indiriminden yararlanan bir ücretlinin, indirim nedeniyle gelir vergisi matrahının kalmaması durumunda gelir vergisi tevkifatı yapılamayacağı için asgari geçim indirimi uygulamasından yararlanması mümkün değildir. Asgari geçim indirimi uygulamasında esas olan, ücretlinin vergi matrahının doğması ve bu matrah üzerinden de gerçek usulde gelir vergisi tevkifatının yapılmış olmasıdır. Ancak, engellilik derecesine göre engellilik indirimi uygulaması sonrasında ücretlinin gelir vergisi matrahının kalması veya hizmet erbabına aylık maaş ödemesi dışında vergiye tabi diğer ödemelerin yapılması durumunda, yapılan gelir vergisi tevkifatını aşmamak üzere, ücretlinin asgari geçim indiriminden yararlanması mümkün bulunmaktadır.

Ancak, ödenecek asgari geçim indirimi tutarı aylık asgari ücret üzerinden hesap edilen vergiden fazla olamayacaktır.
Konuya ilişkin bir örnek aşağıda verilmektedir.

Örnek: Bekar olan ve ikinci derece (aylık 400 TL) engellilik indiriminden faydalanmakta olan bir ücretlinin 2013 yılı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır. (Asgari ücret, 2013 yılı için aylık 978,60 TL, yıllık 11.743 TL olarak dikkate alınmıştır.)

2013 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (978,60 x 12 =)

11.743 TL

Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı

% 50

– Mükellefin kendisi için     % 50  

Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (11.743 x % 50 =)

5.871,50 TL

Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı ( 5.871,50 x % 15 =)

880,72 TL

Asgari Geçim İndiriminin Aylık Tutarı ( 880,72 / 12=)                     73,39 TL

Bu ücretlinin ocak ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir.

2013 yılı Ocak Ayı Brüt Ücreti

978,60 TL

2013  yılı Ocak Ayı Tevkifat Matrahı

 831,81 TL

İkinci Derece Engellilik İndirimi

400,00 TL

Engellilik İndirimi Düşüldükten Sonra Kalan Tevkifat Matrahı

431,81 TL

2013 yılı Ocak Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi

64,77 TL

2013 yılı Ocak Ayı Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı

73,39 TL

2013 yılı Ocak Ayı Ödenecek Gelir Vergisi

   0 TL

2013 yılı Ocak Ayında Yararlanılacak Asgari Geçim İndirimi Tutarı

  64,77 TL

Bu ücretlinin gelir vergisi matrahı hesaplanırken engellilik indirimi de mahsup edilecek, engellilik indiriminin mahsubundan sonra kalan gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından da yıllık asgari geçim indirimi tutarının 1/12’si olan (880,72 /12=) 73,39 TL mahsup edilecektir. Ancak mahsup edilecek tutar, kalan gelir vergisi tutarını aşamayacağından yalnızca 64,77 TL’lik kısmı ücretliye ödenecek ve (73,39– 64,77=) 8,62 TL asgari geçim indirimi farkı diğer dönemlerde de değerlendirilmeyecektir. Buna göre, işveren mahsup edilen asgari geçim indirimi tutarı kadar yani 64,77 TL ücretliye daha fazla ödeme yapacaktır.

Kaynak: gib.gov.tr


İşyerini değiştiren engellilik indiriminden yararlanan ücretliler ne yapacaklardır?

Herhangi bir şekilde iş yeri değiştiren engellilik indiriminden yararlanan ücretlilerin daha önce işlem tesis ettirdikleri Müdürlüklere yeni iş yerlerinin adreslerini bildirerek buradan yeni iş yerlerine hitaben yazı almaları yeterli olacaktır. Bu kişilerin yeniden rapor almalarına gerek yoktur. Bulundukları il sınırları dışına gidenler de aynı şekilde hareket edebileceklerdir.

Kaynak: gib.gov.tr


Başka amaçlarla alınmış raporlar engellilik indiriminde de geçerli midir?

Engellilik indiriminden yararlanmak için genel uygulama ilgilinin rapor almak üzere gerekli belgelerle ilgili müdürlüğe başvurması, ilgili müdürlükçe hastaneye sevk edilerek rapor aldırılması olmakla birlikte; vatandaşların mağdur edilmemesi için diğer kurumların sevki sonucu aldıkları raporlarla (rapor aslı veya noter onaylı) ve gerekli diğer belgelerle birlikte ilgili Müdürlüklere başvurabilmelerine imkan sağlanmaktadır. Bu uygulama ile kişiler yeniden rapor alma külfetinden kurtarılmaktadır.

Kaynak: gib.gov.tr


Çalışma gücü kayıp oranına Merkez Sağlık Kurulu nasıl karar vermektedir?

Merkez Sağlık Kurulu Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde görev yapmaktadır. Merkez Sağlık Kurulunun görevi, engellilik indiriminden yararlanmak amacıyla hastanelerden alınan raporları inceleyip, çalışma gücü kayıp oranlarını belirlemektir.

Merkez Sağlık Kurulunun çalışma şekli ve vergi indirimi için başvuracakların yapacağı işlemler bir yönetmelik ile düzenlenmiştir. Merkez Sağlık Kurulu kararını verirken, kendisine ulaşan raporların öncelikle yetkili sağlık kuruluşu tarafından verilip verilmediğine, sonra da usulüne uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğine bakar. Raporlar usulüne uygun ise karar vermek üzere inceler. Kararını verirken raporlarda yer alan laboratuar bulgularını, klinik muayene bulgularını, engellilik bulgularını ve konulan tanıyı ilgili Yönetmelik ekindeki cetvellere göre inceler. Kurul, raporlarda yer alan bulgular ve tanı ile Yönetmelik eki cetvellerde belirlenen çalışma gücü kayıp oranları arasında çelişki görürse resen ve nihai olarak karar vermeye yetkilidir. Ancak, kurul gerek görmesi halinde bu raporları bir daha incelenmek üzere raporu veren hastaneye iade edebilir veya başvuruda bulunanın başka bir yetkili sağlık kuruluşuna gönderilmesini isteyebilir.

Merkez Sağlık Kurulu tarafından verilen kararların sağlıklı olması için, raporda belirtilen ve Yönetmeliğe uygun yazılması gereken laboratuar, klinik muayene ve engellilik bulguları ile tanının açık ve anlaşılır olması gerekir.  Kurul bu bilgileri yetersiz görmesi halinde ilgili hastaneden ek bilgi istemektedir.

Öte yandan başvuruda bulunan kişiler Merkez Sağlık Kuruluna birden fazla rapor ulaştırırlarsa ve bu raporların bulguları ve tanısı aynı ise Kurul bu raporları değerlendirmeye alarak kararını vermektedir. Ancak bu raporların bulguları ve tanısı farklı ise Kurul ilgiliyi bu raporların birleştirilmesi için hakem hastaneye sevk etmektedir.

Yukarıda açıklanan düzenlemeler ile yetkili sağlık kuruluşlarından alınan raporlarda belirtilen çalışma gücü kayıp oranlarının, raporlarda belirtilen bulgulara ve tanıya göre doğru olup olmadığının üst kurul olarak görev yapan Merkez Sağlık Kurulunca incelenerek Türkiye çapında aynı bulgular ve tanı için verilen çalışma gücü kayıp oranlarının farklı belirlenmemesi ve uygulamanın adaletli olması amaçlanmaktadır.

Kaynak: gib.gov.tr


Çalışma gücü kayıp oranı tespiti için başvuru üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı ne yapmaktadır?

Başvuru sahibinin çalışma gücü kayıp oranları Gelir Vergisi Kanununa ve bu Kanun gereğince hazırlanan Yönetmeliğe göre belirlenmektedir.

İlgililerin hastanelerden aldıkları ve ilgili müdürlükler vasıtasıyla Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilen raporları Merkez Sağlık Kurulunca incelenir. Merkez Sağlık Kurulunca tespit edilen çalışma gücü kayıp oranlarına göre belirlenen engellilik dereceleri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ilgilinin başvurduğu Vergi Dairesi Başkanlığına veya Defterdarlığa gönderilir ve bu birimler tarafından da başvuru sahibine tebliğ edilir.

Kaynak: gib.gov.tr


Engellilik indiriminden yararlanmak için ne yapılmalıdır?

Engellilik indiriminden yararlanmak isteyen kişilerin bir dilekçe ve aşağıda belirtilen belgelerle birlikte; Vergi Dairesi Başkanlığı olan illerde ilgili Grup Müdürlüğüne, Vergi Dairesi Başkanlığı olmayan illerde ise Gelir Müdürlüğüne, Bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, Vergi Dairesi bulunmayan ilçelerde ise Malmüdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir.
Engellilik indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracağı belgeler şunlardır:

1. Engelli ücretli;

  • Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
  • T.C. kimlik numarası.

2. Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli;

  • Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
  • Kendisinin ve  engelli kişinin T.C. kimlik numarası,
  • Engelli kişiye bakmakla yükümlü olunduğunu gösterir belge.

3. Engelli serbest meslek erbabı;

  • Vergi kimlik numarasını veya T.C. kimlik numarasını gösteren belge,

4. Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı;

  • Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını veya T.C. kimlik numarasını gösteren belge,
  • Engelli kişinin T.C. kimlik numarası,
  • Engelli kişiye bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge (sağlık karnesi örneği).

5. Basit usulde vergilendirilen engelliler; 

  • Vergi kimlik numarasını veya T.C. kimlik numarasını gösteren belge.

Kaynak: gib.gov.tr


Engellilik indirimi uygulamasının sağlayacağı yarar nedir?

Engelli sayılanların çalışma gücü kayıp oranlarına göre belirlenen dereceler itibariyle tespit edilen 2013 yılına ilişkin aylık engellilik indirimi tutarları,

  • Birinci derece engelliler için 800 TL,
  • İkinci derece engelliler için 400 TL,
  • Üçüncü derece engelliler için 190 TL’dir.

Bu tutarlar, engelli ücretlilerde ve bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretlilerde aylık tevkifat matrahından düşülür.
Serbest meslek erbabı olan engelliler ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabının ve basit usulde vergilendirilenlerin yıllık beyan edilecek gelirlerinden (yukarıda aylık olarak belirlenen tutarlar yıllık olarak hesaplanarak)  indirilir.
Dolayısıyla, ücretlinin aylık matrahına girecekleri derecelere göre asgari % 15, serbest meslek erbabında ve basit usulde vergilendirilenlerde ise yıllık kazançlarında asgari % 15 katkı sağlayacaktır.

Kaynak: gib.gov.tr


Engellinin “Bakmakla yükümlü olduğu kişi” ne demektir?

“Bakmakla yükümlü olunan kişi” ifadesi, engellilik indirimi uygulamasına ilişkin olarak yayımlanan 222 seri no’lu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde tanımlanmıştır. Bu ifadeden, engelli kişinin tabi olduğu çalışma mevzuatı veya bağlı bulunduğu sosyal güvenlik kurumunun mevzuatına göre bakmakla yükümlü sayılan anne, baba, eş ve çocukları anlaşılacaktır. Çocuklarda yaş sınırlamasına gidilmeksizin işlem yapılacaktır.

Kaynak: gib.gov.tr


Engellilik indiriminden kimler yararlanabilir?

Engellilik indiriminden;

  • Engelli Ücretli (Hizmet erbabı),
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli (hizmet erbabı),
  • Engelli serbest meslek erbabı,
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı,
  • Basit usulde vergilendirilen engelliler yararlanır.

Kaynak: gib.gov.tr


Engellilik indirimi nedir?

Engellilik İndirimi; çalışma gücü kayıp oranı asgari % 40 ve üzerinde olanların ücret ve/veya kazançlarına, girecekleri derecelere göre belirlenen miktarda indirimin uygulanmasıdır. Engellilik bulgularına göre girecekleri derecelere esas oranlar; çalışma gücünün asgari % 80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece engelli, asgari % 60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece engelli, asgari % 40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece olarak belirlenmektedir.

Kaynak: gib.gov.tr