Kalite (Quality) nedir?

Kalite kavramı günümüzde en çok tartışılan kavramların başında gelmektedir. Kavramın çeşitli tanımlamaları yapılmakta, bu tanımlamalara uygun ürün ve tasarım çeşitliliğine gidilmektedir.

Bir görüşe göre, bir üründe bulunması istenen özellikler, o ürünün kullanılacağı yere ve yapacağı göreve bağlıdır. Bu bakımdan kaliteli terimi, üstün özelliklere sahip anlamında değil, istenilen özelliklere sahip anlamında kullanılmaktadır. Bir üründe önemli sayılan özelliklerin hedef değerlere yakınlık derecesi veya ürünün hedef civarındaki değişmezliği olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımdan yola çıkarak, kaliteyi oluşturan temel öğeler, tasarım kalitesi, imalat kalitesi, güvenilirlik olmak üzere üç grupta toplanmaktadır.

Kalite, müşteri ya da kullanıcının kim olduğuna bakılmaksızın kuruluştaki herkesin, her müşterinin gereksinimlerini karşılamak için yaptığı her şeydir…”

Bir ürünün kullanıma uygunluğu, güvenilirliği, dayanıklılığı, işlevselliği, hizmet görürlüğü, estetiği ve geçmişteliği “kalite”sinin boyutlarını nitelemektedir. Kalitenin bu denli çok boyutlu olması, farklı kalite tanımlarına da neden olmaktadır. Kalite; ISO 9000 standartlarına göre, “Bir ürün veya hizmetin belirlenen ihtiyaçları karşılama kabiliyetine dayanan özelliklerinin tümü”; Alman Standartlar Enstitüsü (DIN)’ne göre, “bir ürünün öngörülen ve şart koşulan gerekliliklere uyum kabiliyeti”; Amerikan Kalite Kontrol Derneği (ASQC)’na göre, “bir mal veya hizmetin belirli bir gereksinimi karşılayabilme yeteneklerini ortaya koyan karakteristiklerinin tümü”;  Avrupa Kalite Kontrol Organizasyonu (EOQC)’na göre, “ürün ya da hizmeti ekonomik bir yoldan üreten ve tüketici isteklerine cevap veren bir üretim sistemi”, Avrupa Kalite Organizasyonu (EOQ)na göre ise “bir mal ya da hizmetin tüketicinin hizmetlerine uygunluk derecesi” dir.
Ancak, kalite, “sistemin sunduğu hizmet ya da ürünün kullanıcı isteklerini ve gereksinimlerini karşılama, ürünlerin teknik belirlemelerine uygunluğunu ve hatasız olma derecesini belirleyen bir kavramdır.”
Kalite sağlama, bir maliyet düşürme ve dolayısıyla verimlilik artırma tekniğidir.
Verimlilik ile kalite arasındaki ilişki şöyle formüle edilebilir:
Toplam etkili girdi miktarı (parasal olarak)
Üretim maliyeti =  ——————————————————————
Kalite düzeyini tatmin eden ürünlerin toplam miktarı
Toplam etkili girdi miktarı= Toplam girdi miktarı – müşteri tarafından kabul edilemeyecek çok hızlı yıpranma değeri
Burada, kalite değiştikçe maliyet de değişir ve dolayısıyla maliyet değişimi verimlilik değişimini etkiler.

Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.


Kanban Sistemi (Kanban System) nedir?

Tam Zamanında Üretim ortamında malzeme hareketlerinin kontrolü aracılığıyla kullanılan bir çizelgeleme yaklaşımı. Kanban sisteminin en belirgin özelliği ise, alışılmış itme sistemleri’nin yerine tam karşıtı olan çekme sistemi ilkelerini içermesidir. Klasik üretim sistemlerinde, bir üretim sürecinde yer alan tüm aşamalar, işletme içinde merkezi bir birim tarafından hazırlanan çizelgeler doğrultusunda üretimi gerçekleştirirler. Bu ortamda, üretim birimleri daima bir sonraki aşamanın ihtiyacını karşılayacak şekilde üretim yapar ve bu uygulama itme sistemi olarak tanımlanır. Tam zamanında üretim ortamında ise, sonraki aşamaların önceki aşamalardan parça aldığı çekme sistemi kullanılır. Bu sistemde hazırlanan üretim çizelgesi sadece son üretim aşamasına gönderilir. Hangi mamulden ne zaman ve ne miktarda üretim yapılacağını sadece son aşamanın bilmesi, bu aşamanın önceki aşamalardan sadece kendine gereken parçaları çekmesini ve bu sürecin üretim hattı boyunca geriye doğru devam etmesini sağlayacaktır. Bu sistemde, hangi parçadan ne miktarda üretileceği “kanban” adı verilen kartlar üzerinde belirtilmiştir. Kanbanlar daima üretim akışına ters yönde, ancak fiziksel birimlerle birlikte, sondan başa doğru hareket ederek üretim aşamalarını birbirine bağlar. Kontrol aracı olarak kullanılan kanbanlar, bu ortamda üretim süreçlerine bilgi aktarma işlevini üstlenirler.
Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.


James Finn’e göre teknoloji nedir?

Ünlü bir eğitim teknoloğu olan James Finn teknolojiyi şöyle tanımlar;
Makine kullanımının yanı sıra teknoloji, sistemler, işlemler, yönetim ve kontrol mekanizmalarıyla hem insandan hem de eşyadan kaynaklanan sorunlara, bu sorunların zorluk derecesine, teknik çözüm olasılıklarına ve ekonomik değerlerine uygun çözüm üretebilmek için bir bakış açısıdır” (Finn, 1960, s.10).
Kaynak: Zafer BARIN, 09-20 Şubat 2009 Tarihleri Arasında Hizmetiçi Eğitim Dairesi Başkanlığınca Planlanan Merkezi ve Mahalli Görevde Yükselme Eğitimi “Teknoloji Kullanımı” Ders Notları, Ankara, 2009.

Kurum İklimi (Organisational Climate) nedir?

Bir kuruma kimliğini kazandıran, görevlilerin davranışlarını etkileyen ve onlar tarafından algılanan, kuruma egemen olan özellikler dizisi.
Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.

Folyo nedir?

Oksijen, koku (aroma) ve su buharı engelleme özelliklerini artırmak için plastik filmlere lamine edilen ince kalınlıkta (0,2285 – 0,325 mils) alüminyum folyo. Şimdiye kadar üretilmiş en iyi engelleyici malzeme olmasına rağmen, maliyeti nedeniyle yerini giderek metalize filmlere (MET – PET ve MET – OPP) bırakmaktadır.
Kaynak: Esnek (Flexible) Ambalaj Terimleri Sözlüğü, Ambalajrehberi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 26/04/2010.

Karlılık Oranı (Profitability ratio) nedir?

Belirli bir dönem sonunda elde edilebilen karın bu dönem boyunca kullanılan sermaye değerinin toplamına bölünmesiyle hesaplanabilen oranlama. TL/TL oranı söz konusudur ve birimsiz bir büyüklük elde edilir. Oranlamalara konu edilen değerlere göre karlılık ölçümleri de çeşitlenmektedir. Karın öz sermaye tutarına bölünmesiyle, mali karlılık oranı veya öz sermaye karlılığı oranı bulunur. Karın toplam sermayeye bölünmesiyle bulunan oran ise Toplam Sermaye Karlılığı (veya ekonomik karlılık, aktif karlılığı, varlıkların getirisi oranı) nın oranını verir.
Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.

Karşılaştırma Analizi (Comparative Analysis) nedir?

Bir işletmenin verimlilik sonuçlarının aynı alanda çalışan benzer nitelikli işletmelerin sonuçlarıyla karşılaştırılması. Verimlilik yönetiminde, verimlilik sonuçlarının değerlendirilmesi amacıyla kullanılan analiz yöntemlerinden biridir.
Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.

Kapalı Yanıt (Closed Response) nedir?

Yüzyüze görüşme yapılan kişilere sözlü olarak sorulabilen ya da düzenlenen bir ankete katılanlara, birden fazla seçenekler sunan ve deneğin kendi durumuna en yakın karşılığı seçmesini sağlayan, sıralı veya tekli yanıtlar.
Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.