Merkez Bankası sisteminden kur bilgilerini otomatik olarak alabilme imkânı bulunmakta mıdır?

Merkez Bankası kurları günde bir defa saat 15.30’da belirlenip, gerekli kontroller yapıldıktan sonra 16.00-16.30 saatleri arasında İnternet sitesinde yayımlanır. En son yayımlanan kur bilgilerine buradan ulaşılabilir. Kullanıcılar bu dosyayı, herhangi bir programlama dili ile geliştirecekleri uygulamalarında veri dosyası olarak kullanarak İnternet üzerinden otomatik olarak alabilirler. Bu adres ve bu dosyanın formatı özel düzenleme gereklilikleri dışında (bazı Avrupa para birimlerinin tedavülden kalkması gibi) değişmemektedir. Örneğin, dolar kuru alış değerinin dosya içinde bulunduğu satır ve sütun koordinatları her gün aynıdır. Bunun dışında Merkez Bankası kurların otomatik olarak alınması konusunda hazır kod veya betik (İng. script) sağlamamaktadır.

Kaynak: tcmb.gov.tr


Merkez Bankası gösterge niteliğindeki kurlar nasıl belirlenir ve ne zaman ilan edilir?

Gösterge niteliğindeki kurların hesaplanmasına ilişkin bilgiye buradan ulaşılabilir.
Merkez Bankasınca her iş günü saat 15.30’da gösterge niteliğinde kurlar belirlenir ve ertesi gün Resmi Gazete’de yayımlanır. Resmi tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan günlerde gösterge kur belirlenmemektedir.

Kaynak: tcmb.gov.tr


Merkez Bankasının döviz piyasalarındaki rolü nedir? Merkez Bankası uygulayacağı döviz kuru politikalarını nasıl belirler?

Merkez Bankası, 1211 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği uygulanacak kur rejimini Hükûmet ile birlikte belirler. Ancak döviz kuru politikası uygulaması Merkez Bankasına aittir. Ülkemizde uygulanmakta olan dalgalı döviz kuru rejiminde döviz kuru ne bir hedef, ne de bir politika aracıdır. Bu çerçevede;

•Uygulanmakta olan dalgalı döviz kuru rejiminde döviz kurları piyasadaki arz ve talep koşulları tarafından belirlenir; Merkez Bankasının herhangi bir kur hedefi bulunmaz.
•Korunması gereken bir kur seviyesi olmadığından, döviz rezervlerinin düzeyinin önemi sabit veya öngörülebilir kur rejimlerindekine kıyasla oldukça azdır. Ancak, özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ekonomilerde, karşılaşılabilecek iç ve dış şokların olumsuz etkilerinin giderilmesinde ve ülkeye duyulan güvenin artırılmasında, güçlü döviz rezervi pozisyonu katkı sağlar. Buna ek olarak, Hazinenin dış borç ödemeleri ile ülkemize özgü bir durum olan Merkez Bankası bilançosunda yükümlülükler içinde önemli bir yer tutan yüksek maliyetli işçi dövizi hesaplarının uzun vadede aşamalı olarak azaltılması gerekliliği dikkate alınarak, döviz arzının döviz talebine kıyasla giderek arttığı dönemlerde Merkez Bankasınca rezerv biriktirme amaçlı döviz alım ihaleleri gerçekleştirilir.
•Ilımlı bir rezerv artırım politikası yürüten Merkez Bankası, döviz piyasasındaki arz ve talep koşullarını mümkün olduğunca düşük düzeyde etkileyecek şekilde döviz alım ihaleleri gerçekleştirir, döviz likiditesinde olağanüstü daralmalar görüldüğünde söz konusu ihalelere ara verebilir.
•Ancak döviz kurundaki oynaklık Merkez Bankasınca her zaman yakından takip edilir ve kurlarda her iki yönde oluşabilecek aşırı oynaklık durumunda piyasaya doğrudan müdahale edilebilir. Bu müdahale kararları ise sadece geçmiş verilere bakılarak değil, oluşan ve oluşabilecek potansiyel oynaklıkların bütün yönleri değerlendirilerek alınır.

Kaynak: tcmb.gov.tr


Merkez Bankası neden Finansal İstikrar Raporu yayımlar?

Merkez bankaları finansal istikrarın doğrudan ve etkin bir biçimde izlenmesi amacıyla yapılanmakta, yeni analiz teknikleri geliştirme yönünde çalışmalarını sürdürmekte ve yayımladıkları finansal istikrar raporları ile değerlendirmelerini kamuoyu ile paylaşmaktadır. Bu raporların yayımlanmasındaki amaç, tarafların bu konuda gerekli bilgilere ulaşmasının sağlanması ve bu yolla finansal istikrara katkıda bulunulmasıdır.
Merkez Bankası da, bu anlayışla, finansal sistemin kırılganlıklarını izlemekte, sistemde istikrarsızlık yaratabilecek riskleri makro bazda değerlendirmekte ve bunların zamanında ve etkin yönetilebilmesi ile gerek yurt içi gerek uluslararası platformlarda finansal sisteme ilişkin daha sağlıklı değerlendirmeler yapılmasını sağlamak amacıyla görüş ve analizlerini yılda iki kez yayımladığı Finansal İstikrar Raporu yoluyla kamuoyu ile paylaşmaktadır.

Kaynak: tcmb.gov.tr


Merkez bankaları neden finansal istikrarı izler ve sorumlulukları nelerdir?

Merkez bankaları para politikası karar sürecinde bir bütün olarak finansal sistemin istikrarını gözetir ve sistemi tehdit eden ve sistemik risk yaratıcı çeşitli unsurları makro bazda değerlendirir. Finansal sistemin makro düzeyde değerlendirilmesi, finansal istikrarı bozabilecek unsurların tespiti ve gereken önlemlerin alınması, para politikası uygulayıcısı, ödeme sistemleri sorumlusu ve son kredi mercii olan merkez bankalarının görevleri arasındadır. Ayrıca, bankacılık sisteminin parasal aktarım mekanizmasının bir parçası olması ve finansal istikrarsızlığın sürdürülebilir büyüme ve fiyat istikrarı gibi makroekonomik hedefler açısından tehdit yaratması gibi nedenlerle merkez bankalarınca finansal istikrara verilen önemi artırıyor. Merkez bankaları, para politikası karar sürecinde finansal sistemin bir bütün olarak istikrarını gözettiğinden, güçlü ve etkin işleyen bir finansal sistemin varlığı, esas hedefleri olan fiyat istikrarının sağlanması için son derece önemlidir.

Kaynak: tcmb.gov.tr


Enflasyon hedefleri tutmazsa Merkez Bankası ne yapar? Merkez Bankasının hesap verebilirlik mekanizması nasıl işler?

Merkez Bankası Kanunu’nun 42. maddesinde, “Banka, belirlenen hedeflere ilan edilen sürelerde ulaşılamaması ya da ulaşılamama olasılığının ortaya çıkması halinde, nedenlerini ve alınması gereken önlemleri Hükûmete yazılı olarak bildirir ve kamuoyuna açıklar.” hükmü yer alır. Merkez Bankası, hesap verme mekanizmasını netleştirmek ve bu mekanizmanın uygulanabilirliğini sağlamak için, yıl sonları için geçerli olan nokta hedef etrafında simetrik bir belirsizlik aralığı oluşturur. Bu çerçevede, enflasyon belirsizlik aralığının dışına çıktığında hesap verme yükümlülüğü devreye girer. Enflasyon hedefleri yıl sonları için tanımlandığından, Merkez Bankası, hesap verme sorumluluğu gereğince, yıl sonunda enflasyonun hedeften belirgin olarak sapması durumunda Hükûmet’e ayrıntılı bir açık mektup yazar. Ayrıca, hesap verme sorumluluğunun pekiştirilmesi açısından, enflasyonun yıl içinde de üç aylık dönemlerin sonu itibarıyla yıl sonu hedefin etrafında oluşturulan belirsizlik aralığını aşması durumunda, sapmaya yol açan nedenler ile hedefe ulaşılması için alınan ve alınması gereken önlemler Enflasyon Raporu aracılığıyla kamuoyuna açıklanır. Buna ek olarak, Başkan tarafından Merkez Bankasının faaliyetleri ve para politikası uygulamaları hakkında Bakanlar Kuruluna ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna yılda iki defa yapılan sunumlar da hesap verebilirlik mekanizması içinde yer alır.

Kaynak: tcmb.gov.tr